Met huiswerk naar school!

Op een reguliere basisschool worden kinderen soms of zelfs regelmatig naar huis gestuurd met extra werkjes die nog thuis moeten worden afgemaakt. Het zogenaamde huiswerk. Op onze democratische basisschool is dat anders.

Zelfgestuurd leerproces

Kinderen (studenten) werken vanuit een zelfgestuurd leerproces en nemen alleen werk mee naar huis als ze dat zelf willen. Ouders van onze studenten vertrouwen erop dat hun kind zijn/haar eigen lerend leven vorm kan geven binnen onze school. Vertrouwen is hier het codewoord. Dat zelfsturend leren is namelijk verre van gemakkelijk. Uitvinden wat je nou eigenlijk interessant / leuk / fascinerend vindt, je eigen motivatie (her)ontdekken, kleine en grote doelen stellen en daarmee vallen en opstaan is hard werken. Zeker als je van een reguliere basisschool komt waar je gewend bent om ‘gewoon’ de hele dag te doen wat de juf zegt. Niet voor niets wordt gesteld dat om van regulier naar democratisch onderwijs over te stappen minimaal een jaar van zogenaamde ‘ontscholing’ nodig is. In dat jaar gaat een nieuwe student door verschillende fases.

Ontscholing

De eerste stap is het wennen aan de nieuwe situatie. Vaak moet verder gereden worden naar de nieuwe school dan voorheen het geval was. Er is een continurooster, er wordt gezamenlijk gegeten en meer van dat soort praktische zaken. Deze fase duurt vaak een paar weken.

Leve de vrijheid!

Ten tweede komen veel studenten al snel in een soort ‘leve de vrijheid’ modus. De boeken blijven in de kast liggen en ze blijven verre van alles wat lijkt op serieus reken- en taalwerk. Maar verder dompelen nieuwe studenten zich vaak helemaal onder in alles wat de nieuwe school te bieden heeft. Ze rennen van hot naar her en vinden het soms nog lastig om te voelen wat ze zelf willen en waar hun eigen grenzen liggen. Deze fase kan doodvermoeiend zijn voor zowel de student zelf als de ouders. Een strakke structuur thuis met veel rust kan helpen om de juiste ondersteuning te bieden.

Na een tijdje begint de student meer te voelen wat hij wil en worden gerichte activiteiten bedacht en gedaan.

Verveling

En dan…slaat de verveling toe! De student keert zich steeds meer af van de lopende activiteiten op school. Hoe lang deze fase duurt is geheel afhankelijk van het soort kind (introvert of extravert) en hoe lang het regulier onderwijs gevolgd heeft. Deze fase is heel belangrijk omdat het een soort ‘ground zero’ is voor creatieve processen. Er wordt letterlijk en figuurlijk ruimte gemaakt voor nieuwe ideeën en eigen motivatie!

Socialiseren

Als rode draad door al deze fases heen loopt ook nog het stuk socialiseren. Op een democratische school heb je te maken met studenten van allerlei leeftijden door elkaar heen. Er zijn geen afgescheiden klassen op basis van leeftijd en (in)direct heb je met iedereen te maken. Leren om op een prettige manier met elkaar samen op school te zijn, aan afspraken te houden en nieuwe afspraken te maken; het is allemaal onderdeel van het functioneren in een groep als deze. Na een tijdje krijgen de nieuwe studenten door dat de regels en afspraken houvast bieden, dat er een veilige omgeving wordt gecreëerd en wat zij zelf kunnen doen om daar aan bij te dragen. Dit zorgt ervoor dat zij zelf steeds meer in hun eigen kracht komen te staan en dat ze vrienden krijgen waarbij ze zich fijn voelen.

Weer jezelf worden

In de laatste fase van het ontscholen komt de student eigenlijk steeds meer tot zichzelf. Hij zit goed in zijn vel en staat in verbinding met zijn gevoel. Er wordt gewerkt vanuit eigen motivatie aan individuele- en groepsdoelen. Vanuit bewustzijn en verantwoordelijkheid wordt continue gezocht naar een goede balans tussen ‘werk’ en ontspanning.
En dan begint het eigenlijk pas… vanuit je eigen hervonden kracht gebruik maken van alle mogelijkheden die een democratische school in Rotterdam te bieden heeft!

Zelfgekozen coach

Natuurlijk wordt het hele bovenstaande proces intensief begeleid door de zelfgekozen coach van de student. Van ouders verwachten wij dat zij hun kind ondersteunen en toch ook loslaten om het proces optimaal te laten verlopen.

Met huiswerk naar school?

En toch komen er zo nu en dan studenten naar onze democratische school met huiswerk… van thuis: “Ga je vandaag die-en-die vakles volgen? / Vergeet je je rekenwerkje niet? / Dien je nog die motie in waar we het over hebben gehad?

We vergeten soms wel eens dat ouders eigenlijk ook een beetje moeten ontscholen, zo gewend als ze zijn om hun kind aan te moedigen, te stimuleren, helpen repeteren etc. Geheel begrijpelijk is het dan ook dat het loslaten nog niet makkelijk is. Toch is dit misschien nog wel het meest essentiële onderdeel van het hele verhaal. Want als de ouders niet uitstralen dat zij vertrouwen hebben in (het leerproces van) hun kind, dan komt het in een spagaat tussen school en thuis. Dit is niet bevorderlijk voor het welzijn en maakt alle processen alleen nog maar moeilijker. We vragen ouders ook niet voor niets heel bewust van tevoren of zij samen geheel achter deze vorm van onderwijs kunnen staan.

Wat zeggen de studenten?

En mocht je nog twijfelen over of je nog te sturend bent? Dan hopen we dat deze reacties van studenten je aan het denken zetten:

• Ik wordt gek van mama! Ze vraagt iedere dag of wat ik geleerd heb vandaag. Ik zeg gewoon dat ik alleen maar gespeeld heb…
• Niet tegen papa en mama zeggen dat ik aan het lezen ben hoor, dan wordt ik straks gelijk overhoord!
• Mama praat heel de tijd over waarom ik me niet heb ingeschreven voor een nieuwe les. Ik heb gewoon gezegd dat ik er niets van af wist en daarom niet mee kon doen. Zo vermoeiend!

Onze tip: vraag aan het einde van de dag naar het ‘leukste’ en het ‘stomste’ van de dag. En luister en verwonder je dan alleen maar…

Oktober 2017
Mariska Mouwen-van den Bosch