De CONSENT-methode in het onderwijs

Een van de dingen die vernieuwend is aan onze school (en bij sommige andere democratische scholen) is dat we de CONSENT-methode® (i.p.v. democratie) als basis gebruiken om onze school te besturen. We zullen dit hieronder nader toelichten.

Hoe worden democratische scholen bestuurd?

Een van de pijlers van democratisch onderwijs is dat studenten recht hebben op inspraak bij het besturen van de school. Elke democratische school bepaalt voor zichzelf hoe ver deze inspraak kan gaan. Wordt er meebeslist over de projecten in de school, de financiën, en zelfs misschien het personeelsbeleid? Naast dat er door het bestuur van de school (initieel) wordt beslist welke mate van inspraak de studenten daadwerkelijk hebben, moet ook worden beslist op welke manier dat gebeurt.

Democratische methode

De meest gebruikte methode om met een groep tot beslissingen te komen is de democratische methode. Deze wordt vaak gebruikt om bedrijven te besturen en natuurlijk ook landen. Eigenlijk is het heel simpel: er worden voorstellen gedaan (vaak door de hogere hiërarchische lagen in de organisatie) en daar kan dan over worden gestemd door alle leden van de organisatie.
Om te voorkomen dat over elk klein besluit door iedereen gestemd moet worden, wordt er vaak gewerkt met zgn. afgevaardigden. In ons land zijn dat bijvoorbeeld de partijen in de Eerste en Tweede Kamer. Bij het stemmen over een voorstel wordt door beide ‘kampen’ geprobeerd de kiezer over de streep te trekken zijn stem wel of niet te geven. Uiteindelijk geldt namelijk: meeste stemmen gelden.

Een groot nadeel van deze methode is dat er altijd een groep mensen is, die het níét met het besluit eens is, en die daar misschien wel hele goede redenen voor hebben. Zij worden dan eigenlijk door de meerderheid gedwongen om toch met het genomen besluit te werken. Zij zijn de ‘verliezers’. Naast dat dit label een behoorlijke klap kan zijn voor iemand zijn gevoel van eigenwaarde, kan dit ook wrevel, wrok of andere nare gevoelens oproepen, wat natuurlijk volkomen logisch is. Wellicht zullen deze mensen de genomen beslissing tegen gaan werken, wat ook nog eens heel inefficiënt is.

Daarnaast garandeert het ‘meeste stemmen gelden’ principe totaal niet dat het besluit wat wordt genomen een goed besluit is. Het kan namelijk wel zijn dat de partij die de meeste stemmen wist te trekken dat op andere gronden heeft gedaan dan de inhoud van zijn voorstel. Bijvoorbeeld op populariteit, of juist door angst te zaaien. We kennen deze voorbeelden allemaal wel uit de politiek.

De CONSENT-methode®

De CONSENT-methode® (hierna: CONSENT-methode) gaat een stuk verder dan de democratische methode, als het gaat om de inspraak van het individu. Er mogen namelijk geen besluiten genomen worden zolang er nog zwaarwegende, beargumenteerde bezwaren op tafel liggen. Er wordt dus altijd besloten op basis van consent.

Iedereen moet zijn consent kunnen geven aan de beslissing die genomen wordt. Het kan nog steeds zijn dat je het er niet (helemaal) mee eens bent, maar omdat je geen zwaarwegend, beargumenteerd bezwaar meer hebt, kan je toch akkoord gaan. (Dit is niet te verwarren met een vetorecht, waarbij één persoon of partij zonder opgaaf van redenen de beslissing kan blokkeren. We hebben het hier echt over het recht om te argumenteren.)
Overigens heb je ook altijd het recht om later alsnog bezwaar te maken tegen het genomen besluit, waardoor deze opnieuw in overweging wordt genomen en een genomen besluit dus ook altijd veranderd of teruggedraaid kan worden. Besluiten zijn daardoor niet star en inflexibel, maar bewegen mee met de groei van de organisatie.

In eerste opzicht kan het lijken dat besluiten die op deze manier genomen worden omslachtiger zijn. De ervaring leert dat het nemen van het besluit soms iets langer duurt, maar dat er vervolgens een gedragen besluit ligt dat iedereen wil uitvoeren. Daarmee wordt de uitvoering efficiënter en hoeft er minder vaak teruggekomen worden op genomen besluiten, omdat heel helder is geworden hoe en waarom dit besluit genomen is.

De de CONSENT-methode is ontwikkeld is door Baudy Wiechers. Zij is betrokken geweest bij de oprichting en doorstart van meerdere democratische scholen in Nederland, en heeft haar ervaring met SKM (Sociocratische Kringorganisatie Methode) omgezet in een doorontwikkelde CONSENT-methode, waar onder andere ook de principes van Thomas Gordon (‘luisteren naar kinderen’) in zijn meegenomen. Alle vaste stafleden van Vivere zijn door Baudy Wiechers uitgebreid getraind in de CONSENT-methode.

Voor meer informatie over de CONSENT-methode verwijzen we naar de website www.infini.nu en www.consentmethode.com.

Dat Vivere volgens de CONSENT-methode werkt is tevens vastgelegd in de statuten van de stichting, welke zijn in te zien via onze website .

De organisatiestructuur van Vivere

Natuurlijk hoeft – net als in een democratie – niet ieder besluit aan de complete groep te worden voorgelegd. Daarom kan in grotere groepen gewerkt worden met een kringorganisatie. Op een school heb je een aantal soorten kringen:

  • de Topkring (directie en gekozen afgevaardigden Stafkring en Ouderkring);
  • de Schoolkring ((eventueel afvaardigingen van-) alle stafleden en studenten);
  • de Stafkring;
  • de Ouderkring;
  • de Bemiddelingskring;
  • groepskringen (kringen gevormd rond een bepaald doel, bijvoorbeeld de sportkring, de dierenkring, IT-kring etc. die altijd ook afgevaardigden hebben in de Schoolkring);
  • en hulpkringen (tijdelijke kringen voor een kort project of doel).

De Schoolkring (SK)

Iedere student is in elk geval lid van de Schoolkring (SK) en – naar interesse en vermogen – van een of meer andere kringen. De Schoolkring is het hart van de school en vergadert iedere twee weken (of zoveel meer of minder als door de Schoolkring met consent besloten) en besluit over de dagelijkse gang van zaken binnen de school. De afspraken die daar gemaakt worden gelden voor de hele school. Bij iedere vergadering zijn een voorzitter, secretaris en notulist aanwezig, die iedere vier weken via open sociocratische verkiezingen worden gekozen uit de studenten en staf.

De taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de Schoolkring richten zich op:

  • organiseren van de dagelijkse gang van zaken in de school;
  • ingebrachte moties van de leden van de Schoolkring behandelen en via de CONSENT-methode tot een besluit brengen;
  • organiseren van de inrichting van het onderwijs, ten aanzien van leermiddelen, vaklessen, materialen, excursies, projecten etc.
  • het beheren van het budget voor schoolmiddelen;
  • het creëren en handhaven van een veilige leeromgeving door middel van het maken, aanpassen of afschaffen van schoolafspraken;
  • het aannemen van nieuwe studenten en gastdocenten;
  • het bestendigen van (herschreven) beleid.

De Bemiddelingskring (BMK)

De Bemiddelingskring (BMK) helpt binnen de school met het oplossen van conflicten waar je zelf niet uitkomt. Studenten leren verantwoordelijkheid te nemen en de regels en afspraken te handhaven. De Bemiddelingskring komt elke dag bij elkaar. Binnen de kring worden conflict situaties behandeld die door studenten of begeleiders zijn ingediend via een formulier. Er is altijd een gespreksleider aanwezig, een notulist, een staflid en een of meerdere studenten. De Bemiddelingskring begint met het duidelijk maken van een ingediende situatie. Wat is er precies gebeurd, wie waren erbij betrokken en welke regels zijn er overtreden? Er wordt eerst geluisterd naar de student die de situatie heeft ingediend, vervolgens wordt er ook geluisterd naar de verdergebrachte student en naar de eventuele getuigen. Vervolgens onderzoekt de Bemiddelingskring wat de verderbrenger wil bereiken en wat de kern van zijn probleem is. Hierna komt de Bemiddelingskring samen met alle personen die bij de situatie betrokken zijn tot een gezamenlijk gedragen besluit. Dat betekent dat zij vaststellen wat er nodig is om het conflict op te lossen.

De Ouderkring (OK)

De Ouderkring bestaat uit de ouders van de school. De Ouderkring wordt door ouders (eventueel met hulp van de Topkring) geïnitieerd en vormgegeven. De kring komt ongeveer eens in de zes weken bij elkaar. Taken en verantwoordelijkheden van de Ouderkring zijn:

  • kwaliteitswaarborging (monitoring);
  • ondersteunen en uitdagen van Topkring en Stafkring;
  • ambassadeursschap en netwerken ter ondersteuning / facilitatie van TK en SK;
  • delen van ervaringen;
  • formele medezeggenschap verzorgen;
  • eenmaal per jaar ter kennisgeving aannemen financieel jaarverslag.

Stafkring (STK)

De Stafkring bestaat uit alle vaste stafleden / begeleiders van Vivere. De taken en verantwoordelijkheden van de Stafkring zijn:

  • zorg dragen voor een veilige omgeving;
  • begeleiden / faciliteren van de kinderen;
  • vormgeven en uitvoeren van leerlingzorg;
  • begeleiden van (nieuwe) stafleden;
  • vormgeven en voorbereiden van het onderwijskundig beleid;
  • intake van nieuwe (ouders en) kinderen;
  • informatie verstrekken en contacten onderhouden met ouders;
  • vanuit de Stafkring wordt een afvaardiging gekozen voor de Topkring.

Topkring (TK)

Het stichtingsbestuur is formeel het bevoegde gezag en heeft, via de Schoolkring (met als onderdeel daarvan de Stafkring), de uitvoering van de inrichting van het onderwijs gedelegeerd. Het bestuur heeft als belangrijkste taken:

  • zorgen voor een gezonde financiële situatie;
  • aanname van nieuwe stafleden;
  • zorgen voor een goede huisvesting;
  • zorgen voor afstemming met de overheid en de Inspectie van het Onderwijs
  • mede sturing geven aan het schoolproces via de daarvoor benoemde kritische processen van de school, zoals hierboven (onder Stafkring) benoemd.

Een gedachte over “De CONSENT-methode in het onderwijs

Reacties zijn gesloten.